Малако ці сурагат: як не купіць падробку ў беларускай краме

Малочныя рэкі, сурагатныя берагі: чаму трэба быць напагатове

Беларусь па праву ганарыцца сваёй малочнай прадукцыяй. Нашы сыры, тварог і масла цэняць далёка за межамі краіны. Але гэтая рэпутацыя грае злы жарт з пакупнікамі ўнутры краіны: мы прывыклі давяраць вытворцу, часта бяручы з паліцы знаёмую ўпакоўку не гледзячы. А дарма. Сёння на прылаўках побач з натуральным малаком і тварагом ляжаць іх «двайнікі» — малаказмяшчальныя прадукты з заменнікамі малочнага тлушчу.

Гэта не заўсёды адкрыты фальсіфікат. Часта вытворца сумленна (хоць і дробным шрыфтам) піша пра замену малочнага тлушчу раслінным. Праблема ў тым, што спажывец плаціць за «тварог» ці «смятану», а атрымлівае прадукт, які па законе так называцца не можа. Давайце разбярэмся, як арыентавацца ў гэтай малочнай разнастайнасці і не даць сябе падмануць.

«Малочны», «малаказмяшчальны», «з заменнікам…»: вучым мову тэхнолага

Першы і галоўны бар'ер — тэрміналогія. Згодна з Тэхнічным рэгламентам Мытнага саюза ТР МС 033/2013 «Аб бяспецы малака і малочнай прадукцыі», уся прадукцыя дзеліцца на тры вялікія групы. Разуменне гэтай розніцы — 90% поспеху.

• Малочны прадукт. Гэта тое, што мы шукаем. Прадукт, выраблены з малака і/ці яго састаўных частак без выкарыстання немалочных тлушчаў і бялкоў. У складзе могуць быць толькі неабходныя для вытворчасці кампаненты (напрыклад, закваска для кефіру, ферменты для сыру).
• Малочны састаўны прадукт. Тут ужо ёсць дабаўкі, але немалочнага паходжання. Напрыклад, ёгурт з кавалачкамі садавіны ці шакаладны сырок. Ключавы момант: малочнай асновы ў ім павінна быць больш за 50%, а малочны тлушч нічым не замяняецца.
• Малаказмяшчальны прадукт з заменнікам малочнага тлушчу (ЗМТ). А вось гэта і ёсць той самы сурагат. У такім прадукце дапускаецца замена малочнага тлушчу раслінным аналагам (пальмавым, какосавым і інш.) у колькасці да 50%. Вытворца абавязаны вынесці гэтую інфармацыю ў назву, напрыклад: «Прадукт малаказмяшчальны смятанны з заменнікам малочнага тлушчу».

Запомніце простае правіла: калі ў назве ёсць словы «прадукт», «малаказмяшчальны», «з ЗМТ» — перад вамі не класічная «малочка», а яе больш танны аналаг.

Чытаем этыкетку: 5 чырвоных сцягоў

Нават калі вы не памятаеце дакладных фармулёвак з тэхрэгламенту, уважлівае вывучэнне ўпакоўкі дапаможа выявіць падмену. На што звяртаем увагу?

1. Назва прадукту

Маркетолагі ідуць на хітрасці. Замест «Смятана» вы можаце ўбачыць «Смятанка» ці «Смятанаўна». Замест «Тварог» — «Тваражок» ці «Тварожны прадукт». Гэтыя памяншальна-ласкальныя суфіксы ці дадатковыя словы — верная прыкмета таго, што вытворца спрабуе абысці строгія патрабаванні да наймення натуральнага прадукту.

2. Склад

Гэта самая важная частка этыкеткі. У складзе натуральнага тварагу павінны быць толькі малако і закваска. У масле — толькі вяршкі. Калі вы бачыце ў спісе «заменнік малочнага тлушчу», «раслінныя тлушчы», «пальмавы алей», «гідрагенізаваныя алеі» — гэта сурагат. Таксама варта насцярожыцца, калі ў складзе пазначана «сухое малако» (акрамя выпадкаў, калі гэта дазволена тэхналогіяй, напрыклад, для некаторых ёгуртаў для павышэння ўтрымання бялку).

3. ГОСТ ці ТУ?

ГОСТ (Дзяржаўны стандарт) — гэта гарантыя класічнай рэцэптуры. Калі на ўпакоўцы малака стаіць ГОСТ 31449-2013, а на смятане — ГОСТ 31452-2012, вы можаце быць упэўнены ў складзе. ТУ (Тэхнічныя ўмовы) — гэта ўласны стандарт прадпрыемства. Ён дае больш свабоды: вытворца можа мяняць тлустасць, дадаваць кампаненты, не прадугледжаныя ГОСТам, у тым ліку і раслінныя тлушчы. Прадукт па ТУ не заўсёды дрэнны, але ГОСТ — гэта больш надзейны арыенцір.

4. Тэрмін прыдатнасці

Натуральныя малочныя прадукты (акрамя ультрапастэрызаваных і стэрылізаваных) не могуць захоўвацца месяцамі. Пастэрызаванае малако жыве 5-10 дзён, жывы ёгурт — да 30 дзён, тварог — некалькі сутак. Калі вы бачыце на ўпакоўцы кефіру тэрмін прыдатнасці ў паўгода, хутчэй за ўсё, у яго складзе ёсць кансерванты ці ён прайшоў такую тэрмаапрацоўку, што карысных бактэрый там не засталося.

5. Кошт

Вытворчасць прадукту з расліннымі тлушчамі значна таннейшая. Калі на паліцы стаяць два брыкеты масла з аднолькавай тлустасцю, але адзін каштуе 3 рублі, а другі — 6, то з верагоднасцю 99% танны прадукт з'яўляецца спрэдам ці змяшчае значную долю ЗМТ.

Хатняя лабараторыя: як праверыць якасць падручнымі сродкамі

Сумняваецеся ў пакупцы? Ужо дома можна правесці некалькі простых тэстаў, якія дапамогуць выявіць грубую падробку.

• Праверка малака на крухмал. Крухмал часам дадаюць для надання гушчыні разведзенаму малаку. Капніце ў невялікую колькасць малака 2-3 кроплі звычайнага аптэчнага ёду. Калі малако пасінела — у ім ёсць крухмал. Натуральнае малако стане жаўтлява-карычневым.
• Праверка тварагу і смятаны на раслінныя тлушчы. Пакладзіце лыжку прадукту ў шклянку з гарачай (не кіпячай) вадой і размешвайце. Натуральны тварог утворыць мяккі згустак, а смятана раўнамерна растворыцца, афарбаваўшы ваду ў малочны колер. Прадукт з пальмавым алеем распадзецца на дробныя шматкі, а на паверхні вады з'явіцца прыкметная тлустая плёнка.
• Праверка сметанковага масла. Пакіньце кавалачак масла пры пакаёвай тэмпературы. Натуральнае масла стане мяккім, але захавае форму. Спрэд ці маргарын «пацячэ» і пакрыецца кропелькамі вады. Пры замарозцы натуральнае масла становіцца цвёрдым і крышыцца пры нарэзцы, а прадукт з ЗМТ застаецца пластычным.

Што рабіць, калі вы купілі сурагат пад выглядам натуральнага прадукту?

Калі інфармацыя на этыкетцы ўводзіць вас у зман (напрыклад, прадукт названы «Масла салодкасметанковае», а ў складзе раслінныя тлушчы), гэта прамое парушэнне правоў спажыўца. У Беларусі вы можаце звярнуцца са скаргай у тэрытарыяльныя органы Дзяржстандарту ці ў мясцовае ўпраўленне гандлю і паслуг. Абавязкова захавайце чэк і ўпакоўку тавару. Ваш зварот можа стаць падставай для пазапланавай праверкі вытворцы.

Выснова: веды — ваш галоўны інспектар

Выбар якасных малочных прадуктаў — не такая складаная задача, калі падыходзіць да яе свядома. Уважліва чытайце назву і склад, аддавайце перавагу прадуктам па ГОСТу і не вядзіцеся на падазрона нізкую цану. Гэтыя простыя крокі дапамогуць вам заўсёды мець на стале натуральныя і карысныя прадукты.

А каб спрасціць сабе задачу і не трымаць у галаве дзясяткі нумароў ГОСТаў, карыстайцеся сучаснымі інструментамі. Дадатак «ГОСТ Інспектар» дазваляе па штрых-коду на ўпакоўцы імгненна атрымаць усю інфармацыю пра тавар: яго адпаведнасць стандартам, поўны склад і дадзеныя пра вытворцу. Гэта ваш асабісты кішэнны эксперт, які дапаможа зрабіць правільны выбар прама ў краме.

Часта задаваныя пытанні

Чаму важна ўважліва выбіраць малочныя прадукты ў беларускіх крамах?

Нягледзячы на добрую рэпутацыю беларускай малочнай прадукцыі, на прылаўках шмат малаказмяшчальных прадуктаў з заменнікамі малочнага тлушчу. Пакупнік можа набыць «двайнік» замест натуральнага прадукту, не заўважыўшы гэта з-за падобнай упакоўкі ці дробнага шрыфту.

Што такое «двайнікі» малочных прадуктаў і чым яны адрозніваюцца ад натуральных?

«Двайнікі» – гэта малаказмяшчальныя прадукты, у якіх частка малочнага тлушчу заменена раслінным. У адрозненне ад натуральных прадуктаў, яны па законе не могуць называцца «малаком», «тварагом» ці «смятанай», нават калі вытворца сумленна ўказвае склад.

Ці заўсёды наяўнасць заменніка малочнага тлушчу азначае фальсіфікацыю?

Не заўсёды. Часта вытворца сумленна (хоць і дробным шрыфтам) указвае пра замену малочнага тлушчу раслінным. Праблема ў тым, што спажывец можа не заўважыць гэта і купіць больш танны прадукт па цане натуральнага.

Якія тэрміны на ўпакоўцы малочных прадуктаў указваюць на наяўнасць заменнікаў?

Важна звяртаць увагу на словы «малаказмяшчальны», «з заменнікам малочнага тлушчу» ці падобныя фармулёўкі. Згодна з Тэхнічным рэгламентам, гэтыя тэрміны адрозніваюць прадукт ад чыста малочнага.

Як звычайнаму пакупніку не памыліцца і купіць сапраўдны малочны прадукт?

Уважліва чытайце этыкеткі і склад прадукту, звяртайце ўвагу на тэрміналогію і памер шрыфту. Пазбягайце прадуктаў з фармулёўкамі «малаказмяшчальны» ці «з заменнікам малочнага тлушчу», калі шукаеце натуральнае малако, тварог ці смятану.

{ "@context": "https://schema.org", "@type": "FAQPage", "mainEntity": [ { "@type": "Question", "name": "Чаму важна ўважліва выбіраць малочныя прадукты ў беларускіх крамах?", "acceptedAnswer": { "@type": "Answer", "text": "Нягледзячы на добрую рэпутацыю беларускай малочнай прадукцыі, на прылаўках шмат малаказмяшчальных прадуктаў з заменнікамі малочнага тлушчу. Пакупнік можа набыць «двайнік» замест натуральнага прадукту, не заўважыўшы гэта з-за падобнай упакоўкі ці дробнага шрыфту." } }, { "@type": "Question", "name": "Што такое «двайнікі» малочных прадуктаў і чым яны адрозніваюцца ад натуральных?", "acceptedAnswer": { "@type": "Answer", "text": "«Двайнікі» – гэта малаказмяшчальныя прадукты, у якіх частка малочнага тлушчу заменена раслінным. У адрозненне ад натуральных прадуктаў, яны па законе не могуць называцца «малаком», «тварагом» ці «смятанай», нават калі вытворца сумленна ўказвае склад." } }, { "@type": "Question", "name": "Ці заўсёды наяўнасць заменніка малочнага тлушчу азначае фальсіфікацыю?", "acceptedAnswer": { "@type": "Answer", "text": "Не заўсёды. Часта вытворца сумленна (хоць і дробным шрыфтам) указвае пра замену малочнага тлушчу раслінным. Праблема ў тым, што спажывец можа не заўважыць гэта і купіць больш танны прадукт па цане натуральнага." } }, { "@type": "Question", "name": "Якія тэрміны на ўпакоўцы малочных прадуктаў указваюць на наяўнасць заменнікаў?", "acceptedAnswer": { "@type": "Answer", "text": "Важна звяртаць увагу на словы «малаказмяшчальны», «з заменнікам малочнага тлушчу» ці падобныя фармулёўкі. Згодна з Тэхнічным рэгламентам, гэтыя тэрміны адрозніваюць прадукт ад чыста малочнага." } }, { "@type": "Question", "name": "Як звычайнаму пакупніку не памыліцца і купіць сапраўдны малочны прадукт?", "acceptedAnswer": { "@type": "Answer", "text": "Уважліва чытайце этыкеткі і склад прадукту, звяртайце ўвагу на тэрміналогію і памер шрыфту. Пазбягайце прадуктаў з фармулёўкамі «малаказмяшчальны» ці «з заменнікам малочнага тлушчу», калі шукаеце натуральнае малако, тварог ці смятану." } } ] }