Антыбіётыкі ў мясе: рэальнасць ці міф на прылаўках Беларусі?

Антыбіётыкі ў мясе: рэальнасць ці міф на прылаўках Беларусі?

Вы стаіце ля мясной прылаўкі ў мінскім гіпермаркеце. Ідэальна роўныя курыныя грудкі, апетытная свіная выразка… І тут у галаве мільгае думка: «А што, калі ўсё гэтае мяса нашпігавана антыбіётыкамі?» Гэты страх знаёмы многім беларусам. Яго падсілкоўваюць палохалыя загалоўкі ў інтэрнэце і аповеды знаёмых. У выніку выбар мяса ператвараецца ў латарэю.

Так дзе ж праўда? Ці з'яўляецца «лекавае» мяса суровай рэальнасцю беларускіх крамаў ці гэта раздзіманы міф? Давайце без панікі і домыслаў разбярэмся, навошта ў жывёлагадоўлі выкарыстоўваюць антыбіётыкі, як іх утрыманне кантралюецца дзяржавай і, галоўнае, што можа зрабіць звычайны пакупнік, каб засцерагчы сябе і сваю сям'ю. Гэта расследаванне дапаможа вам рабіць усвядомлены выбар.

Навошта наогул у мясе антыбіётыкі? Гэта законна?

Для пачатку трэба зразумець: антыбіётыкі ў жывёлагадоўлі — не абсалютнае зло. Ва ўмовах сучасных агракомплексаў, дзе на абмежаванай плошчы ўтрымліваюцца тысячы жывёл, рызыка эпідэмій вельмі высокі. Без ветэрынарных прэпаратаў падтрымліваць здароўе пагалоўя было б немагчыма. Выкарыстанне антыбіётыкаў строга рэгламентавана і мае тры асноўныя мэты:

• Лячэнне. Калі жывёла захварэла на бактэрыяльную інфекцыю, яе, як і чалавека, лечаць антыбіётыкамі. Гэта гуманна і неабходна.
• Прафілактыка (медыцынская прафілактыка). Прэпараты даюць цэлай групе жывёл для прадухілення ўспышкі захворвання, калі ёсць высокі рызыка заражэння. Гэтая практыка выклікае спрэчкі ва ўсім свеце, але ў большасці краін, уключаючы Беларусь, яна дазволена пад кантролем ветэрынара.
• Стымуляцыя росту. А вось гэта — прамое парушэнне. Выкарыстанне антыбіётыкаў у малых дозах для паскарэння набору масы жывёламі (так званыя кармавыя антыбіётыкі) забаронена на тэрыторыі Еўразійскага эканамічнага саюза, куды ўваходзіць і Беларусь. Гэта нядобрасумленная практыка, з якой змагаюцца наглядныя органы.

Ключавы момант, які забяспечвае бяспеку канчатковага прадукту, — гэта «перыяд чакання» (або перыяд вывядзення). Гэта ўстаноўлены тэрмін, які павінен прайсці з моманту апошняга ўвядзення прэпарата жывёле да яго забою. За гэты час канцэнтрацыя лекаў у тканінах зніжаецца да бяспечных, слядовых значэнняў, якія не шкодзяць чалавеку. Менавіта выкананне гэтага перыяду — галоўная адказнасць вытворцы.

«Напампавана па ГОСТу»: як рэгулюецца ўтрыманне антыбіётыкаў у Беларусі

Беларускі рынак прадуктаў харчавання — адзін з самых рэгулюемых у СНД. Бяспека мяса кантралюецца не абстрактнымі пажаданнямі, а канкрэтнымі нарматыўнымі дакументамі. Галоўны з іх — Тэхнічны рэгламент Мытнага саюза ТР ТС 034/2013 «Аб бяспецы мяса і мясной прадукцыі». Ён устанаўлівае максімальна дапушчальныя ўзроўні (МДУ) рэшткавых колькасцей ветэрынарных прэпаратаў.

Лічбы гавораць лепш за словы. Вось некалькі прыкладаў максімальна дапушчальных узроўняў для розных груп антыбіётыкаў у мясе:

• Тэтрацыклінавая група (тэтрацыклін, оксітэтрацыклін): не больш за 0,01 мг/кг.
• Пеніцыліны: не больш за 0,004 мг/кг.
• Стрэптаміцын і дыгідрастарэптаміцын: не больш за 0,5 мг/кг.
• Бацытрацын: не дапускаецца (менш за 0,02 мг/кг).

Гэтыя значэнні мікраскапічныя і ўстаноўлены з велізарным запасам трываласці, каб нават пры штодзённым ужыванні мяса не аказваць негатыўнага ўплыву на здароўе чалавека. Любы прадукт, будзь ён выраблены па ГОСТу ці ТУ (Тэхнічных умовах), абавязаны адпавядаць гэтым строгім патрабаванням. Калі вытворца заяўляе на ўпакоўцы ГОСТ, ён гарантуе выкананне ўсіх нормаў, уключаючы гэтыя.

Дзяржнагляд не спіць: хто і як правярае мяса на прылаўках

За выкананнем гэтых нормаў сочыць цэлая сістэма дзяржаўнага кантролю. Асноўную ролю адыгрывае Дэпартамент ветэрынарнага і харчовага нагляду Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання. Інспектары праводзяць як планавыя, так і раптоўныя праверкі на ўсіх этапах вытворчай ланцужкі.

Як гэта працуе на практыцы? Пробы адбіраюцца:

1. На фермах і агракомплексах: правяраюцца ўмовы ўтрымання, кармы і самі жывёлы.
2. На мясакамбінатах: аналізуюцца тушы пасля забою, перш чым мяса трапіць у перапрацоўку.
3. У рознічных сетках і на рынках: выбарачны кантроль гатовай прадукцыі, ужо якая ляжыць на прылаўку.

Адбор проб адпраўляюцца ў акрэдытаваныя дзяржаўныя лабараторыі, дзе іх правяраюць на дзясяткі паказчыкаў, уключаючы рэшткі больш чым 50 відаў антыбіётыкаў. Калі выяўляецца перавышэнне нормаў, уся партыя прадукцыі неадкладна выключаецца з абарачэння, а вытворцу пагражаюць сур'ёзныя штрафы, прыпыненне дзейнасці і рэпутацыйны ўрон. Сістэма працуе, і хоць адзінкавыя парушэнні здараюцца, яны хутчэй выключэнне, чым правіла.

Курыца, свініна, ялавічына: дзе рызык больш?

Хоць кантроль адзіны для ўсіх, рызыкі, звязаныя з рознымі відамі мяса, крыху адрозніваюцца. Гэта звязана са спецыфікай іх вырошчвання.

Птушка (курыца, індычка). Лічыцца групай найвышэйшага рызыкі. Прычына — высокая шчыльнасць пасадкі на птушкафабрыках і вельмі кароткі жыццёвы цыкл. У такіх умовах любая інфекцыя распаўсюджваецца маланкава, таму ветэрынарныя прэпараты для прафілактыкі ўжываюцца часцей. Менавіта ў кураціне часцей за ўсё (хоць і рэдка ў абсалютных лічбах) выяўляюць перавышэнне нормаў.

Свініна. Таксама прадукт інтэнсіўнага жывёлагадоўлі. Свінакомплексы — гэта вялікія замкнёныя сістэмы, дзе ветэрынарны кантроль стаіць на першым месцы. Рызыкі тут супастаўныя з птушкагадоўляй.

Ялавічына. Традыцыйна лічыцца больш «чыстым» мясам. Буйная рагатая жывёла часцей утрымліваецца ў менш шчыльных умовах, часам на вольным выгане. Жывёлы радзей хварэюць і, адпаведна, радзей атрымліваюць антыбіётыкі. Аднак гэта не адмяняе неабходнасці кантролю: любая жывёла можа захварэць і запатрабаваць лячэння.

Як спажыўцу абараніць сябе: практычныя крокі

Нягледзячы на ​​працуючую сістэму дзяржкантролю, пільнасць спажыўца — гэта дадатковы бар'ер на шляху не якаснага прадукту. Што канкрэтна вы можаце зрабіць у краме?

Міф №1: «Я вызначу мяса з антыбіётыкамі па выглядзе і паху»

Гэта немагчыма. Рэшткі антыбіётыкаў — гэта мікраскапічныя дозы, якія ніяк не ўплываюць на колер, пах, тэкстуру або смак мяса. Ідэальна які выглядае кавалак можа ўтрымліваць перавышэнне нормаў, а не самы прыгожы — быць абсалютна чыстым.

Міф №2: «Усё выварыцца ці высмажыцца пры гатаванні»

Гэта небяспечнае заблуджэнне. Большасць сучасных антыбіётыкаў тэрмастабільныя. Яны не разбураюцца пры варцы, смажанні або запяканні. Частка рэчыва можа перайсці ў булён (таму першы булён часам рэкамендуюць зліваць), але гэта не вырашае праблему цалкам. Разлічваць на тэрмічную апрацоўку як на спосаб «абясшкодзіць» мяса нельга.

Што рэальна працуе:

• Выбірайце правераных вытворцаў. Буйныя беларускія аграхолдынгі і мясакамбінаты (такія як «Агракамбінат Дзяржынскі», «Брэсцкі мясакамбінат», «Ваўкавыскі мясакамбінат») занадта даражаць сваю рэпутацыю і аб'ёмы экспарту, каб рызыкаваць. У іх, як правіла, вельмі строгі ўнутраны лабараторны кантроль.
• Шукайце спецыяльную маркіроўку. Некаторыя вытворцы пачалі выводзіць на рынак прадукцыю з пазнакай «Вырашчана без прымянення антыбіётыкаў». Гэта азначае, што ў працэсе вырошчвання птушкі або жывёл антыбіётыкі не выкарыстоўваліся нават у прафілактычных мэтах. Такая маркіроўка — сур'ёзнае заяву, якое падлягае праверцы.
• Вывучайце інфармацыю аб прадукце. Не лянуйцеся чытаць этыкетку. Па якім стандарце выраблены прадукт — па ГОСТу ці ТУ? Часам ГОСТ прад'яўляе больш комплексныя патрабаванні да сыравіны. Каб не ўчытвацца ў дробны шрыфт ля прылаўка, скарыстайцеся сучаснымі інструментамі. Напрыклад, бясплатнае прыкладанне «ГОСТ Інспектар» дазваляе па штрых-кодзе імгненна атрымаць інфармацыю аб прадукце, яго вытворцы і дзеючых стандартах. Гэта ваш асабісты эксперт па якасці прама ў смартфоне.
• Разнастайце свой рацыён. Старайцеся не купляць пастаянна мяса аднаго і таго ж вытворцы. Чаргаваць розныя маркі і віды мяса (курыца, індычка, ялавічына, свініна), вы зніжаеце гіпатэтычны рызыка рэгулярнага ўздзеяння аднаго і таго ж рэчыва.

Праблема антыбіётыкаў у мясе для Беларусі — гэта не міф, а кантраляваная рэальнасць. Сістэма нагляду працуе, і масавай прысутнасці «небяспечнага» мяса на прылаўках няма. Аднак ролю ўсвядомленага спажыўца ніхто не адмяняў. Ваш выбар, заснаваны на ведах і праверанай інфармацыі, — лепшы стымул для вытворцаў падтрымліваць якасць на вышыні.

Перш чым пакласці чарговую ўпакоўку мяса ў кошык, выдаткуйце хвіліну, каб праверыць яе з дапамогай «ГОСТ Інспектара». Веды — ваша галоўная абарона на шляху да здаровага харчавання.