Красiльнiкi ў ежы: натуральны колер цi хiмiя ў прадуктах Беларусi?

Харчовыя красiльнiкi: натуральныя vs сiнтэтычныя ў прадуктах Беларусi

Уявiце: вы стаiце ў краме перад палiцай з ёгуртамi. Адзiн — няжна-ружовы, з надпiсам «клубнiцы», другi — бледны, амаль белы, але таксама клубнiчны. Побач на вiтрыне — лiманад атрутна-зялёнага колеру i торт з ярка-сiнiмi ружамi. Рука iнстынктыўна цягнецца да таго, што ярчэй, апетытней, «правiльней» на выгляд. Мы купляем вачамi, i вытворцы гэта ведаюць лепш за ўсiх. Але што хаваецца за гэтым буйствам колераў?

За прывабным колерам большасцi прадуктаў на палiцах беларускiх крам стаяць харчовыя красiльнiкi — дабаўкi з iндэксамi ад E100 да E199. Яны бываюць натуральнымi, атрыманнымi з раслiн i жывёл, i сiнтэтычнымi, створанымi ў хiмiчных лабараторыях. Дэбаты аб iх шкодзе i карысцi не сцiхаюць. Адны лiчаць «сiнтэтыку» ядам, другiя сцвярджаюць, што ў дазволеных дозах бяспечна ўсё. Давайце разбiрацца, хто правы, якiя красiльнiкi мы ядзiм кожны дзень i як зрабiць усвядомлены выбар, не трапляючыся на прынады маркетынгаўцаў.

Навошта наогул падфарбоўваць ежу?

Асноўная задача красiльнiкаў — надаць прадукту таварны выгляд. Яны не дадаюць нi смаку, нi пажыўнай каштоўнасцi. Вытворцы выкарыстоўваюць iх для некалькiх мэтаў:

• Аднаўленне колеру. Пры тэрмiчнай апрацоўцы, кансерваваннi або захоўваннi натуральны колер прадукту часта цьмянее або поўнасцю разбураецца. Напрыклад, клубнiчны джэм без красiльнiка быў бы не рубінавым, а шэра-бурым.
• Узмацненне натуральнага колеру. Часам натуральны адценне прадукту недастаткова iнтэнсiўны, каб прыцягнуць пакупнiка. Каўбаса здаецца апетытней з ружовым адценнем, а масла — з жаўтлявым.
• Афарбоўванне бясколерных прадуктаў. Многія кандытарскiя вырабы, напоi i дэсерты спачатку не маюць колеру. Яркая афарбоўка робiць iх прывабнымi, асаблiва для дзяцей. Успомнiце разнакаляровыя лядзянiкi або мармелад.
• Стандартызацыя знешняга выгляду. Спажывец чакае, што яго любiмы ёгурт або сасiска заўсёды будуць выглядаць аднолькава. Красiльнiкi дапамагаюць дабiцца стабiльнага колеру ад партыi да партыi, незалежна ад сезону i якасцi зыходнай сыравiны.

Натуральныя красiльнiкi: дар прыроды або хiтры маркетынг?

Натуральныя красiльнiкi атрымлiваюць з прыродных крынiц: раслiн, насякомых, мiнералаў. На этыкетках iх часта маскiруюць пад бяскiднымi назвамi: «сок буракоў», «экстракт папрыкi», «куркумiн». Гэта стварае ў спажыўца адчуванне бяспекi i «чыстага складу».

Папулярныя натуральныя красiльнiкi:

• E100 (Куркумiны) — атрымлiваюць з кораня куркумы. Надае жоўты або аранжавы колер. Часта выкарыстоўваецца ў кары, гарчыцы, кандытарскiх вырабах, сырах.
• E120 (Кармiн) — красiльнiк чырвонага колеру, якi здабываюць з самак насякомых кашанелi. Можна знайсці ў каўбасах, ёгуртах, джэмах, крабавых палачках. Нягледзячы на натуральнасць, з'яўляецца моцным алергенам i не падыходзiць для веганаў.
• E140 (Хларафiлы) — той самы зялёны пiгмент раслiн. Выкарыстоўваецца для афарбоўвання крэмаў, дэсертаў, соусаў. Лiчыцца абсалютна бяспечным.
• E160a (Каратыны) — аранжавы пiгмент, якi змяшчаецца ў моркве, тыкве. Iм падфарбоўваюць масла, маргарын, сокi i сыры.
• E162 (Бетанiн) — насычаны чырвоны або бардовы колер, атрыманны з сталовых буракоў. Яго можна сустрэць у складзе марожанага, кефiрных прадуктаў, паштэтаў.

Нягледзячы на ​​ачэвiдныя плюсы, у натуральных красiльнiкаў ёсць i недахопы. Яны менш стойкiя да святла i тэмпературы, могуць надаваць прадукту староннi прысмак i значна даражэйшыя ў вытворчасцi. Таму вытворцы часта шукаюць iм больш танную i стабiльную альтэрнатыву.

Сiнтэтычныя красiльнiкi: яркая небяспека?

Сiнтэтычныя красiльнiкi — гэта арганiчныя злучэннi, якiя не сустракаюцца ў прыродзе. Iх галоўная перавага — яркасць, стойкасць i нiзкi кошт. Менавiта яны дазваляюць ствараць напоi колеру «вырвiвока» i торт з неверагоднымi адценнямi. Аднак менавiта да гэтай групы дабавак у навукоўцаў i лекараў больш за ўсё пытанняў.

Найбольшую занепакоенасць выклiкае так званая «саўтгэмптанская шасцёрка» — група з шасцi сiнтэтычных красiльнiкаў, якiя, па вынiках даследавання Саўтгэмптанскага ўнiверсiтэта (2007 г.), могуць выклiкаць сiндром дэфiцыту ўвагi i гiперактыўнасцi (СДВГ) у дзяцей. Гэта:

• E102 (Тартразiн) — жоўты
• E104 (Жоўты хiналінавы) — жаўта-зялёны
• E110 (Жоўты «сонечны захад») — аранжавы
• E122 (Азарубiн) — чырвоны
• E124 (Понса 4R) — пунцовы
• E129 (Чырвоны чароўны АС) — чырвоны

Гэтыя красiльнiкi часта можна сустрэць у складзе танных газаваных напояў, желе, лядзянiкаў, кандытарскiх пасыпкак — то бок у прадуктах, арыентаваных на дзяцей. Iх выкарыстанне не забаронена, але патрабуе спецыяльнай маркiроўкi.

Як гэта рэгулюецца ў Беларусi?

У Беларусi, як i ва ўсiм Еўразiйскiм эканамiчным саюзе (ЕАЭС), бяспека харчовых дабавак рэгулюецца Тэхнiчным рэгламентам Мытнага саюза ТР ТС 029/2012. Гэты дакумент змяшчае пералік дазволеных красiльнiкаў i ўстанаўлiвае iх максімальна дапушчальныя канцэнтрацыi ў розных прадуктах.

Самае важнае для спажыўца, асаблiва для бацькоў: згодна з ТР ТС 029/2012, пры выкарыстаннi красiльнiкаў з «саўтгэмптанскай шасцёркi» (E102, E104, E110, E122, E124, E129) вытворца абавязаны наносiць на ўпакоўку папярэджанне: «Змяшчае красiльнiк(i), якi(я) можа(уць) аказваць адмоўны ўплыў на актыўнасць i ўвагу дзяцей».

Наяўнасць такога надпiсу — прамы сiгнал для бацькоў быць асцярожней з гэтым прадуктам. На жаль, часта яго друкуюць вельмi дробным шрыфтам на адваротным баку ўпакоўкi, i не ўсе пакупнiкi яго заўважаюць. Таму ўважлiвасць пры чытаннi складу — ключ да бяспекi.

Практычны гiд: як чытаць этыкетку i выбiраць прадукты

Не трэба быць хiмiкам, каб разабрацца ў складзе. Дастаткова прытрымлiвацца простага алгарытму:

1. Знайдзiце слова «Склад» на ўпакоўцы. Усе iнгрэдыенты пералічаны ў парадку змяншэння iх масавай долi. Красiльнiкi звычайна знаходзяцца ў канцы спісу.
2. Шукайце Е-коды або поўныя назвы. Вытворца можа ўказаць як код (напрыклад, «E124»), так i поўную назву («Понса 4R»). Вынiк адзiн i той жа.
3. Шукайце папярэджанне. Калi вы купляеце яркi прадукт для дзіцяці (цукеркi, напой, желе), уважлiва агледзiце ўсю ўпакоўку на прадмет фразы аб уплыве на актыўнасць i ўвагу дзяцей.
4. Параўноўвайце альтэрнатывы. На палiцы амаль заўсёды ёсць выбар. Напрыклад, адзiн вытворца зефiру выкарыстоўвае натуральны бурачны сок (E162), а другi — сiнтэтычны азарубiн (E122). Пры iншых роўных выбар ачэвiдны.
5. Не давярайце колеру. Яркi — не значыць якасны. Часта бледны, «неапетытны» колер прадукту гаворыць аб больш натуральным складзе i адсутнасцi «паляпшальнікаў».

Заключэнне: ваш галоўны iнструмент — iнфармацыя

Выбар памiж натуральнымi i сiнтэтычнымi красiльнiкамi — гэта не заўсёды выбар памiж «добрым» i «дрэнным». Некаторыя натуральныя дабаўкi могуць выклiкаць алергiю, а сiнтэтычныя, пры захаваннi нормаў, лiчацца ўмоўна бяспечнымi для дарослых. Галоўнае — разумець, што менавiта вы купляеце i якiя рызыкi з гэтым звязаны, асаблiва калi гаворка iдзе пра дзіцячае харчаванне.

Разабрацца ў дробным шрыфце i незразумелых назвах на этыкетцы бывае складана. Каб не марнаваць час у краме, выкарыстоўвайце тэхналогii. Проста адсканiруйце штрых-код тавару ў дадатку «ГОСТ Інспектор». Наш сэрвiс пакажа вам поўны склад прадукту з дэталёвым тлумачэннем кожнай Е-дабаўкi, яе статусам i патэнцыйным уплывам на здароўе. Рабiце ўсвядомлены выбар i харчуйцеся бяспечна.