Пікнік без наступстваў: Бяспека прадуктаў у спякоту ў Беларусі

Летнія радасці з горкім прысмакам: чаму пікнік можа стаць небяспечным?

Водар шашлыка, свежая гародніна, прахалодныя напоі і доўгачаканы адпачынак на прыродзе – што можа быць лепш за летні пікнік? Аднак тое, што для адных – сімвал бесклапотнасці, для іншых можа абярнуцца сур'ёзнымі праблемамі. Ва ўмовах беларускага лета, калі тэмпература паветра лёгка перавальвае за +25°C, а часам і за +30°C, прадукты харчавання ператвараюцца з крыніцы задавальнення ў патэнцыйную пагрозу. Паводле дадзеных Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, кожны год фіксуюцца выпадкі харчовых атручванняў, частка з якіх звязана менавіта з няправільным захоўваннем і прыгатаваннем ежы па-за домам.

Асабліва падступныя бактэрыі, якія актыўна размножваюцца ў цяпле: сальманелы, стафілакокі, кішэчная палачка. Яны не змяняюць ні выгляд, ні пах, ні смак прадукту, але пры гэтым могуць выклікаць найцяжэйшыя інтаксікацыі. Уявіце: вы едзеце на дачу ці да возера, праводзіце ў дарозе пару гадзін, пакуль прадукты “млеюць” у непрадуваным багажніку. А потым яшчэ некалькі гадзін яны чакаюць свайго часу на сонцы. Рызыка атручвання ў такой сітуацыі ўзрастае ў разы. Як жа абараніць сябе і блізкіх ад гэтай нябачнай пагрозы і зрабіць летні пікнік па-сапраўднаму бяспечным?

Выбар прадуктаў: фундамент бяспечнага пікніка

Бяспека вашага пікніка пачынаецца задоўга да таго, як вы выйдзеце з дому – яшчэ на этапе выбару прадуктаў у краме. Гэта першы і, бадай, самы важны крок. Ва ўмовах Беларусі якасць многіх прадуктаў рэгулюецца дзяржаўнымі стандартамі (ДАСТ) або тэхнічнымі ўмовамі (ТУ), але нават гэта не гарантуе ідэальнай свежасці, калі парушаны ўмовы захоўвання.

• Мяса і птушка: Заўсёды выбірайце астуджанае мяса, а не замарожанае, калі плануеце гатаваць яго ў той жа дзень. Звяртайце ўвагу на тэрмін прыдатнасці і ўмовы захоўвання, указаныя на ўпакоўцы. Прадукцыя беларускіх мясакамбінатаў, вырабленая па СТБ (напрыклад, СТБ 983-2009 для мяса свініны або СТБ 2278-2012 для мяса птушкі), звычайна праходзіць строгі кантроль. Пераканайцеся, што ўпакоўка герметычная, без пашкоджанняў, а само мяса мае натуральны колер і пах.
• Малочныя прадукты: Ёгурты, кефіры, тварог, сыры – усё гэта хуткапсуючыя прадукты. Выбірайце тыя, што маюць максімальна аддалены тэрмін прыдатнасці. Для пікніка лепш аддаць перавагу сырам цвёрдых гатункаў, якія менш адчувальныя да перападаў тэмператур. Пазбягайце мяккіх сыроў і тварагу, калі не ўпэўнены ў магчымасці іх захоўвання ў холадзе.
• Гародніна і садавіна: Перавагу аддавайце цэлым, непашкоджаным пладам. Загадзя вымытыя і нарэзаныя салаты з супермаркета – зручна, але рызыка іх псавання ў спякоту вышэйшая з-за адкрытай паверхні і магчымага абсяменвання. Лепш нарэзаць іх непасрэдна перад падачай.
• Салаты з маянэзам і кандытарскія вырабы: Гэта самыя небяспечныя прадукты для пікніка ў спякоту. Маянэз – ідэальнае асяроддзе для размнажэння бактэрый. Пірожныя з крэмам, асабліва заварным, псуюцца за лічаныя гадзіны пры пакаёвай тэмпературы. Калі без іх ніяк – гатуйце непасрэдна перад выхадам і з'ядайце адразу.

Памятайце: калі прадукт выклікае хоць найменшыя сумненні, лепш ад яго адмовіцца. Ніякая эканомія не вартая рызыкі харчовага атручвання.

Транспарціроўка і захоўванне: холад – наш лепшы сябар

Купілі найсвежыя прадукты? Выдатна! Цяпер галоўная задача – давезці іх да месца пікніка і захаваць у належным выглядзе. Менавіта на гэтым этапе часцей за ўсё здзяйсняюцца памылкі, якія прыводзяць да псавання.

• Тэрмасумкі і халадаэлементы: Гэта ваш галоўны інструмент. Выкарыстоўвайце якасныя тэрмасумкі або ізатэрмічныя кантэйнеры. Важна, каб яны былі запоўнены халадаэлементамі (акумулятарамі холаду) або звычайным лёдам, запакаваным у герметычныя пакеты. Рэкамендуемая тэмпература для захоўвання хуткапсуючых прадуктаў – ад +2°C да +6°C. У спякоту на вуліцы халадаэлементы вытрымліваюць холад да 4-6 гадзін. Калі пікнік зацягваецца, вазьміце запасныя.
• Падзел прадуктаў: Сырое мяса, птушка і рыба павінны захоўвацца асобна ад гатовых прадуктаў, гародніны і садавіны. Выкарыстоўвайце для гэтага асобныя кантэйнеры або шчыльныя пакеты. Гэта прадухіліць перакрыжаванае забруджванне – распаўсюджванне бактэрый з сырых прадуктаў на тыя, што будуць ужывацца без тэрмічнай апрацоўкі.
• Час у дарозе: Мінімізуйце час транспарціроўкі прадуктаў у спякоту. Калі дарога займае больш за гадзіну, абавязкова выкарыстоўвайце тэрмасумку. У аўтамабілі не пакідайце прадукты пад прамымі сонечнымі прамянямі або ў закрытым багажніку, дзе тэмпература можа дасягаць крытычных значэнняў.
• На месцы пікніка: Размясціце тэрмасумку ў цені, накрыўшы яе пледам або коўдрай для дадатковай ізаляцыі. Не адкрывайце яе без неабходнасці, каб захаваць холад. Даставайце прадукты порцыямі, па меры патрэбы.

Гатаванне ежы на прыродзе: гігіена перш за ўсё

Нават самыя свежыя і правільна транспарціраваныя прадукты могуць стаць крыніцай праблем, калі парушаны правілы гігіены пры іх прыгатаванні.

• Чыстыя рукі: Гэта залатое правіла. Перад пачаткам гатавання і перад ежай старанна вымыйце рукі з мылам. Калі няма доступу да вады і мыла, выкарыстоўвайце вільготныя антыбактэрыйныя сурвэткі або дэзінфікуючы гель.
• Чысты посуд і інвентар: Вазьміце з сабой аднаразовы посуд або загадзя вымыйце і высушыце шматразовы. Для раздзелкі мяса і гародніны пажадана мець асобныя дошкі і нажы. Калі гэта немагчыма, старанна мыйце інвентар пасля працы з сырым мясам, перш чым выкарыстоўваць яго для гатовых прадуктаў.
• Дбайная тэрмічная апрацоўка: Шашлык, каўбаскі, рыба на грылі – усё павінна быць цалкаам прасмажана. Пераканайцеся, што ўнутры мяса няма ружовых або чырвоных участкаў. Тэмпература ўнутры гатовага мяса павінна дасягаць не менш за +70°C. Для птушкі гэта яшчэ больш крытычна – да +85°C. Спецыяльны тэрмометр для мяса дапаможа ў гэтым.
• Абарона ад насякомых: Мухі, восы і іншыя насякомыя з'яўляюцца пераносчыкамі бактэрый. Накрывайце прыгатаваную ежу харчовай плёнкай, фольгай або спецыяльнымі сеткаватымі каўпакамі.

Небяспечныя прадукты: ад чаго лепш адмовіцца на пікніку?

Існуюць катэгорыі прадуктаў, якія ва ўмовах летняй спякоты становяцца асабліва рызыкоўнымі. Ад іх лепш альбо цалкам адмовіцца, альбо ўжываць з крайняй асцярожнасцю і толькі пры строгім выкананні ўсіх правіл.

• Салаты, запраўленыя маянэзам або смятанай: «Аліўе», «Мімоза», «Селядзец пад футрам» – усе гэтыя любімыя салаты, нягледзячы на сваю папулярнасць, з'яўляюцца ідэальным пажыўным асяроддзем для бактэрый. Маянэз і смятана хутка псуюцца ў цяпле, а шматлікія інгрэдыенты ствараюць спрыяльныя ўмовы для размнажэння мікраарганізмаў. Тэрмін іх захоўвання па-за халадзільнікам вылічаецца літаральна гадзінамі.
• Кандытарскія вырабы з крэмам: Торты, пірожныя, эклеры з заварным або сметанковым крэмам – дэсерты, якія патрабуюць строгага выканання тэмпературнага рэжыму. У спякоту яны псуюцца вельмі хутка і могуць стаць прычынай цяжкіх атручванняў.
• Вараныя каўбасы і сасіскі: Нягледзячы на ўяўную бяспеку, гэтыя прадукты пасля адкрыцця ўпакоўкі і пры захоўванні без холаду хутка псуюцца. Лепш аддаць перавагу сыравэнджаным каўбасам, якія больш устойлівыя да цяпла, але і іх не варта пакідаць на сонцы.
• Непастэрызаванае малако і малочныя прадукты: Калі вы купляеце малако або тварог у прыватнікаў, памятайце, што без належнай апрацоўкі і захоўвання яны могуць утрымліваць небяспечныя бактэрыі. Для пікніка лепш выкарыстоўваць прадукты прамысловай вытворчасці ў завадской упакоўцы.
• Хатнія кансервы: Асабліва тыя, што прыгатаваны з парушэннем тэхналогіі, могуць утрымліваць батулатаксін – адзін з самых небяспечных ядаў. На пікніку лепш пазбягаць ужывання такіх прадуктаў.

Калі вы ўсё ж вырашылі ўзяць нешта з вышэйпералічанага, пераканайцеся, што прадукт быў прыгатаваны непасрэдна перад выхадам, знаходзіцца ў герметычнай упакоўцы ў тэрмасумцы і будзе з'едзены на працягу 1-2 гадзін пасля вымання з холаду.

Што рабіць спажыўцу: практычныя парады для беларусаў

1. Уважліва вывучайце маркіроўку: Заўсёды правярайце дату вырабу, тэрмін прыдатнасці і ўмовы захоўвання на ўпакоўцы. Згодна з СТБ 1100-2016 «Прадукты харчовыя. Інфармацыя для спажыўца», уся неабходная інфармацыя павінна быць дакладна ўказана. Калі ўпакоўка пашкоджана або інфармацыя адсутнічае, не купляйце такі тавар.
2. Выкарыстоўвайце «ДАСТ Інспектар»: Перад пакупкай або пры ўзнікненні сумненняў, скарыстайцеся нашым сэрвісам gostinspector.org. Увядзіце штрых-код прадукту, і вы атрымаеце доступ да інфармацыі аб вытворцы, стандартах, па якіх выраблены тавар, і водгуках іншых спажыўцоў. Гэта дапаможа прыняць інфармаванае рашэнне.
3. Выконвайце «халодны ланцуг»: Ад крамы да дома, а затым да месца пікніка – прадукты павінны максімальна доўга знаходзіцца ў холадзе. Выкарыстоўвайце тэрмапакеты або сумкі-халадзільнікі нават для кароткіх паездак.
4. Гатуйце з запасам асцярожнасці: Калі вы гатуеце ежу дома для пікніка, рабіце гэта непасрэдна перад выездам. Астудзіце гарачыя стравы як мага хутчэй, перш чым змяшчаць іх у халадзільнік або тэрмасумку. Не пакідайце прыгатаваную ежу пры пакаёвай тэмпературы больш за 2 гадзіны (а ў спякоту – не больш за 1 гадзіну).
5. Не захоўвайце рэшткі: Калі пасля пікніка нешта засталося, і вы не ўпэўнены ў ўмовах захоўвання, лепш не рызыкаваць і выкінуць. Здароўе даражэй.
6. Куды звяртацца пры атручванні: Пры першых прыкметах харчовага атручвання (млоснасць, ваніты, дыярэя, павышэнне тэмпературы) неадкладна звярніцеся да ўрача. У Беларусі гэта можна зрабіць, набраўшы 103 (хуткая дапамога) або звярнуўшыся ў паліклініку. Захавайце рэшткі падазронай ежы, калі гэта магчыма, для аналізу.
7. Куды скардзіцца на няякасны прадукт: Калі вы купілі няякасны прадукт, вы маеце права звярнуцца ў Дзяржаўны камітэт па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь, у гандлёвую інспекцыю, у тэрытарыяльны цэнтр гігіены і эпідэміялогіі або непасрэдна да прадаўца.

Заключэнне: ваш усвядомлены выбар – залог бяспечнага адпачынку

Летні пікнік – гэта выдатная магчымасць атрымаць асалоду ад прыроды і зносін. Але каб гэтыя моманты не азмрочыліся непрыемнымі наступствамі, вельмі важна падыходзіць да выбару, транспарціроўкі і прыгатавання прадуктаў з максімальнай адказнасцю. Памятайце, што ваша здароўе і дабрабыт вашых блізкіх – у вашых руках. Не грэбуйце простымі правіламі гігіены і захоўвання, якія правераны часам і пацверджаны экспертамі.

Выкарыстоўвайце ўсе даступныя інструменты для кантролю якасці. Сэрвіс «ДАСТ Інспектар» (gostinspector.org) створаны для таго, каб дапамагчы вам у гэтым. Правярайце прадукты па штрых-коду, вывучайце стандарты, рабіце ўсвядомлены выбар. Няхай кожная ваша летняя прыгода будзе напоўнена толькі прыемнымі ўражаннямі, а ежа прыносіць выключна радасць і карысць!