Транс-тлушчы ў расійскай выпечцы: схаваная пагроза вашаму сэрцу

Транс-тлушчы ў расійскай выпечцы: схаваная пагроза вашаму сэрцу

Водар свежаспечанага печыва, хрумсткіх вафель ці далікатнага торта – гэта сімвал хатняга ўтульнасці і маленькіх радасцяў. Але што, калі за гэтым спакуслівым пахам хаваецца нешта, здольнае павольна, але ўпэўнена падрываць ваша здароўе? Асабліва, калі гаворка ідзе пра імпартную прадукцыю, якая масава прадстаўлена на паліцах беларускіх крам.

Сёння мы пагаворым пра транс-тлушчы – нябачныя ворагі, якія могуць хавацца ў расійскай выпечцы і ўяўляць сур'ёзную небяспеку для сардэчна-сасудзістай сістэмы беларускіх спажыўцоў. Чаму яны там з'яўляюцца, як іх распазнаць і, самае галоўнае, як абараніць сябе і сваіх блізкіх ад іх шкоднага ўздзеяння – чытайце ў нашым расследаванні.

Памятайце, што ўсведамленне выбару прадуктаў – гэта інвестыцыя ў ваша даўгалецце і якасць жыцця. А мы, каманда «ГОСТ Інспектара», гатовыя дапамагчы вам у гэтым.

Што такое транс-тлушчы і чаму яны апынуліся ў выпечцы?

Транс-тлушчы, або транс-ізамеры тлустых кіслот, – гэта штучна змененыя тлушчы, атрыманыя ў працэсе гідрагенізацыі вадкіх раслінных алеяў. Гэты тэхналагічны працэс, пры якім вадарод далучаецца да ненасычаных тлустых кіслот, ператварае іх з вадкага стану ў цвёрды або паўцвёрды. Вынікам з'яўляюцца такія прадукты, як маргарын, кулінарны тлушч і спрэд.

Чаму харчовая прамысловасць так актыўна выкарыстоўвала і працягвае выкарыстоўваць транс-тлушчы? Прычыны простыя: эканамічная выгада і тэхналагічныя перавагі. Па-першае, гідрагенізаваныя тлушчы значна таннейшыя за натуральныя сметанковыя масла ці іншыя жывёльныя тлушчы. Па-другое, яны паляпшаюць тэкстуру выпечкі, робячы яе больш хрумсткай, рассыпістай, падаўжаюць тэрмін прыдатнасці прадуктаў і надаюць ім прывабны знешні выгляд. Напрыклад, пластовае цеста на маргарыне атрымліваецца асабліва паветраным, а печыва – доўга не чарсцвее.

На працягу дзесяцігоддзяў многія вытворцы, асабліва ў сегменце недарагіх масавых прадуктаў, актыўна выкарыстоўвалі гэтыя інгрэдыенты, не заўсёды надаючы належную ўвагу іх патэнцыйнай шкодзе для здароўя. І хоць з 2018 года на тэрыторыі ЕАЭС дзейнічаюць строгія абмежаванні, старыя звычкі і рэцэптуры могуць па-ранейшаму сустракацца ў некаторых прадуктах, асабліва імпартаваных з РФ.

Ціхі забойца: як транс-тлушчы руйнуюць сэрца?

Уплыў транс-тлушчаў на здароўе чалавека даўно і старанна вывучаны сусветнай навуковай супольнасцю. Яны заслужана атрымалі рэпутацыю «ціхіх забойцаў», асабліва ў кантэксце сардэчна-сасудзістых захворванняў. Механізм іх разбуральнага дзеяння просты і падступны адначасова: транс-тлушчы павышаюць узровень «дрэннага» халестэрыну (ліпапратэінаў нізкай шчыльнасці, ЛПНП) і адначасова зніжаюць узровень «добрага» халестэрыну (ліпапратэінаў высокай шчыльнасці, ЛПВП) у крыві.

Такое змяненне халестэрынавага профілю прыводзіць да паскоранага развіцця атэрасклерозу – працэсу ўтварэння бляшак на сценках артэрый. Гэтыя бляшкі звужаюць сасуды, пагаршаюць кровазварот і ў выніку могуць стаць прычынай сур'ёзных ускладненняў: ішэмічнай хваробы сэрца, інфарктаў, інсультаў і іншых небяспечных станаў. Паводле даных Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (СААЗ), спажыванне транс-тлушчаў павінна быць зведзена да мінімуму і не перавышаць 1% ад агульнай каларыйнасці рацыёну, што эквівалентна прыкладна 2,2 грамам у дзень пры дыеце ў 2000 ккал.

У Рэспубліцы Беларусь і на ўсёй тэрыторыі Еўразійскага эканамічнага саюза з 1 студзеня 2018 года ўступілі ў сілу жорсткія абмежаванні: утрыманне транс-ізамераў тлустых кіслот у маслатлушчавой прадукцыі (маргарыны, спрэды, кулінарныя тлушчы) не павінна перавышаць 2% ад агульнага ўтрымання тлушчу. Гэта адпавядае сусветным стандартам, прынятым у ЕС і ЗША, дзе ў шэрагу краін выкарыстанне транс-тлушчаў у харчовай прамысловасці і зусім забаронена. Аднак, як паказвае практыка, кантроль і выкананне нормаў – гэта дзве розныя рэчы, асабліва калі гаворка ідзе пра шматмільённы імпарт.

Расійская выпечка на беларускім стале: рызыкі імпарту

Беларускі рынак традыцыйна актыўна імпартуе шырокі асартымент кандытарскіх вырабаў і выпечкі з Расійскай Федэрацыі. Гэта і печыва розных відаў, і вафлі, і тарты, і пірожныя, і паўфабрыкаты пластовага цеста. Нягледзячы на тое, што Тэхнічны рэгламент Мытнага саюза «Маслатлушчавая прадукцыя» (ТР ТС 024/2011) устанаўлівае строгія нормы па ўтрыманні транс-ізамераў тлустых кіслот, рызыкі для спажыўцоў усё яшчэ існуюць.

Праблема заключаецца ў тым, што да 2018 года ў Расіі дзейнічалі менш строгія патрабаванні да ўтрымання транс-тлушчаў, чым у краінах ЕАЭС пасля прыняцця новага рэгламенту. Некаторыя вытворцы маглі выкарыстоўваць старыя рэцэптуры або менш якасныя інгрэдыенты, а працэс адаптацыі да новых стандартаў не заўсёды праходзіў гладка для ўсіх. У выніку, на беларускіх прылаўках да гэтага часу могуць сустракацца расійскія прадукты, вырабленыя па састарэлых тэхналогіях або з выкарыстаннем сыравіны, якая не адпавядае актуальным патрабаванням.

Асабліва ўразлівымі катэгорыямі з'яўляюцца недарагія масавыя кандытарскія вырабы, дзе вытворцы імкнуцца максімальна скараціць выдаткі. Гэта могуць быць печыва з працяглым тэрмінам захоўвання, вафлі з тлушчавымі начынкамі, бісквітныя рулеты і тарты з крэмамі на аснове раслінных тлушчаў. Спажыўцу бывае надзвычай складана адрозніць бяспечны прадукт ад патэнцыйна шкоднага без стараннага вывучэння складу.

Дзе хаваюцца транс-тлушчы? Чытаем этыкеткі

Самы магутны інструмент у арсенале спажыўца – гэта ўважлівае чытанне этыкеткі. Аднак вытворцы могуць выкарыстоўваць розныя фармулёўкі, каб замаскіраваць наяўнасць транс-тлушчаў. Вось на што варта звярнуць увагу ў складзе прадукту:

• «Гідрагенізаваныя раслінныя алеі» або «часткова гідрагенізаваныя раслінныя алеі»: гэта прамыя ўказанні на прысутнасць транс-тлушчаў.
• «Маргарын», «кулінарны тлушч», «кандытарскі тлушч», «спрэд»: гэтыя кампаненты практычна заўсёды ўтрымліваюць транс-тлушчы, калі вытворца не пазначае яўна, што яны «не ўтрымліваюць транс-ізамераў» або «са зніжаным утрыманнем транс-тлушчаў».
• «Раслінныя тлушчы» без далейшых удакладненняў: гэта можа быць «чырвоны сцяг». Сумленныя вытворцы звычайна ўказваюць канкрэтны тып алею (сланечнікавы, пальмавы, рапсавы) і ступень яго апрацоўкі. Калі няма ўдакладнення, ёсць верагоднасць, што гэта гідрагенізаваныя тлушчы.

У адпаведнасці з патрабаваннямі ТР ТС 024/2011, вытворцы абавязаны паказваць утрыманне транс-ізамераў тлустых кіслот у харчовай прадукцыі, калі іх колькасць перавышае 2% ад агульнага ўтрымання тлушчу. Калі вы бачыце на этыкетцы пункт «транс-ізамеры тлустых кіслот, не больш за 2%», гэта азначае, што прадукт адпавядае актуальным нормам. Аднак адсутнасць такога пункта не заўсёды гарантуе поўную адсутнасць, а толькі тое, што іх утрыманне ніжэй за парогавае значэнне, якое патрабуе абавязковай маркіроўкі.

Што рабіць беларускаму спажыўцу: абараняем сваё здароўе

Абараніць сябе ад шкоднага ўздзеяння транс-тлушчаў цалкам рэальна, калі падыходзіць да выбару прадуктаў усвядомлена. Вось некалькі практычных парад для беларускіх спажыўцоў:

1. Уважліва вывучайце склад: Заўсёды чытайце этыкеткі. Шукайце словы «гідрагенізаваныя», «часткова гідрагенізаваныя», «маргарын» або «кандытарскі тлушч». Пазбягайце прадуктаў, дзе гэтыя кампаненты знаходзяцца ў пачатку спісу інгрэдыентаў.
2. Аддавайце перавагу натуральным тлушчам: Выбірайце выпечку, прыгатаваную на сметанковым масле, сланечнікавым, аліўкавым або рапсавым алеі. Прадукты з натуральнымі тлушчамі, як правіла, даражэйшыя, але і значна карыснейшыя.
3. Выбірайце мясцовых вытворцаў: Беларускія вытворцы, як правіла, больш аператыўна адаптуюцца да нацыянальных і саюзных рэгламентаў, а іх вытворчасць знаходзіцца пад больш жорсткім кантролем мясцовых наглядных органаў. Гэта не гарантыя 100% бяспекі, але зніжае рызыкі.
4. Гатуйце дома: Лепшы спосаб кантраляваць, што вы ясьце, – гэта гатаваць самастойна. Выкарыстоўвайце правераныя рэцэпты і натуральныя інгрэдыенты. Гэта датычыцца і выпечкі: хатняе печыва або торт заўсёды будуць карыснейшымі за крамныя аналогі.
5. Выкарыстоўвайце «ГОСТ Інспектар»: Наш партал gostinspector.org створаны для таго, каб дапамагчы вам рабіць усвядомлены выбар. Вы можаце ўвесці штрых-код прадукту і знайсці інфармацыю пра яго склад, адпаведнасць стандартам і водгукі. Мы пастаянна абнаўляем нашу базу даных, каб вы мелі доступ да актуальнай інфармацыі пра якасць тавараў на беларускім рынку, уключаючы імпартныя прадукты з Расіі.

Ваша здароўе ў вашых руках: выбірайце ўсвядомлена

Выбар прадуктаў харчавання – гэта не проста руцінная купля, гэта інвестыцыя ў ваша здароўе і дабрабыт. Транс-тлушчы ў расійскай выпечцы могуць прадстаўляць рэальную, хоць і схаваную, пагрозу для сэрца, асабліва для тых, хто рэгулярна ўжывае імпартныя кандытарскія вырабы.

Не паддавайцеся на спакуслівыя абяцанні нізкай цаны або яркай упакоўкі. Уважлівасць да дэталяў, веданне асноў і ўменне чытаць этыкеткі – вашы галоўныя саюзнікі ў барацьбе за здаровае харчаванне. Памятайце, што кожны ваш усвядомлены выбар спрыяе паляпшэнню здароўя і павышае якасць жыцця.

Мы, каманда «ГОСТ Інспектара», заклікаем вас актыўна выкарыстоўваць наш партал gostinspector.org. З яго дапамогай вы зможаце хутка праверыць інфармацыю пра прадукты, параўнаць склады і зрабіць выбар на карысць бяспекі і якасці. Абараніце сваё сэрца і здароўе сваёй сям'і – выбірайце лепшае з «ГОСТ Інспектарам»!