Raiffeisen Bank: Галоўны заходні банк Крамля

Raiffeisen Bank: Прыбытак на крыві ці «проста бізнес»? Як беларускаму спажыўцу зрабіць правільны выбар

Кожны дзень мы робім выбар. У краме мы скануем штрых-коды, каб праверыць склад малака ці тэрмін прыдатнасці каўбасы. Мы хочам быць упэўненыя, што плацім за якасны і бяспечны прадукт. Але ці задумваліся вы пра «якасць» і «бяспеку» банкаўскай карты, якой вы за ўсё гэта плаціце? Сёння мы пагаворым не пра склад прадуктаў, а пра склад сумлення адной з найбуйнейшых фінансавых груп Еўропы, якая глыбока пусціла карані і ў Беларусі. Гаворка пойдзе пра Raiffeisen Bank International (RBI) — аўстрыйскі банк, які, у адрозненне ад сотняў іншых заходніх кампаній, не толькі не сышоў з Расіі пасля лютага 2022 года, але і стаў галоўным фінансавым акном Крамля ў свет.

Гэтая гісторыя — не пра абстрактную геапалітыку. Яна наўпрост датычыцца кашалька і рэпутацыі кожнага беларуса, які з'яўляецца кліентам даччынай структуры Raiffeisen — Прыёрбанка. Давайце разбярэмся, як прыбытак аўстрыйскіх банкіраў ператвараецца ў падаткі для расійскай ваеннай машыны і што з гэтым можа зрабіць звычайны спажывец.

Raiffeisen: Галоўны фінансавы мост Крамля на Захад

Пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання ва Украіну большасць заходніх банкаў, такіх як Societe Generale, Citigroup і HSBC, згарнулі сваю дзейнасць у Расіі, панёсшы шматмільярдныя страты. Яны выбралі рэпутацыю, а не прыбытак. Raiffeisen Bank International пайшоў іншым шляхам. Замест таго, каб сысці, аўстрыйская група заняла вызваленую нішу, стаўшы незаменным элементам для расійскай эканомікі.

Паводле даных Financial Times і іншых аўтарытэтных выданняў, на долю Raiffeisen прыпадае ад 40% да 50% усіх фінансавых транзакцый паміж Расіяй і астатнім светам. Банк стаў ключавым аператарам для тысяч расійскіх кампаній, якія працягваюць весці экспартна-імпартныя аперацыі. Фактычна, RBI прадаставіў Крамлю выратавальны круг, які дазволіў абыходзіць частку санкцыйных абмежаванняў і падтрымліваць паток валюты ў краіну.

Гэта не проста «вядзенне бізнесу». Гэта свядомае рашэнне, якое дазваляе эканоміцы краіны-агрэсара трымацца на плаву. Пакуль іншыя разрывалі сувязі, Raiffeisen іх умацоўваў, атрымліваючы звышпрыбыткі на фоне агульнай ізаляцыі расійскага фінансавага сектара.

Падаткі ў бюджэт вайны: Канкрэтныя лічбы

Прыбытак расійскага падраздзялення Raiffeisen Bank б'е ўсе рэкорды. У 2023 годзе ён склаў каля 1,3 мільярда еўра. Гэта больш, чым банк зарабляў у Расіі ў самыя сытыя дасанкцыйныя гады. Што гэта значыць на практыцы? Гэта значыць каласальныя падатковыя адлічэнні ў расійскі бюджэт.

Толькі за 2023 год Raiffeisen заплаціў у Расіі больш за 500 мільёнаў еўра падаткаў. Каб зразумець маштаб, уявіце: гэтай сумы дастаткова для вытворчасці і закупкі каля 95 гіпергукавых ракет «Калібр», якімі рэгулярна абстрэльваюць украінскія гарады. Кожны еўра, зароблены банкам у Расіі, часткова канвертуецца ў кулі, снарады і ракеты.

Такім чынам, банк, зарэгістраваны ў нейтральнай Аўстрыі, стаў адным з найбуйнейшых замежных падаткаплацельшчыкаў у расійскі ваенны бюджэт. Гэта прамая фінансавая падсілкоўка машыны, якая вядзе самую крывавую вайну ў Еўропе з часоў Другой сусветнай. І гэта не перабольшанне, а сухая эканамічная рэальнасць.

«Крэдытныя канікулы» для акупантаў: Цынізм у дэталях

Калі фінансавая падтрымка праз падаткі можа здацца камусьці ўскоснай, то ёсць і абсалютна прамыя доказы падтрымкі расійскага войска. Расійскае падраздзяленне Raiffeisen Bank афіцыйна і публічна прапануе спецыяльныя праграмы падтрымкі для ўдзельнікаў так званай «спецыяльнай ваеннай аперацыі».

Гаворка ідзе пра «крэдытныя канікулы» для мабілізаваных і кантрактнікаў. Згодна з расійскім заканадаўствам, прынятым пасля пачатку ўварвання, банкі абавязаны прадастаўляць адтэрміноўку па плацяжах для салдат. Raiffeisen не проста выконвае гэты закон, але і актыўна рэкламуе гэту паслугу. На сайце расійскага банка можна знайсці падрабязныя інструкцыі, як вайскоўцу або членам яго сям'і аформіць льготы.

Па сутнасці, еўрапейскі банк з бездакорнай рэпутацыяй у Вене ці Празе, у сваім маскоўскім офісе кажа расійскаму салдату: «Ідзі ваюй, не турбуйся пра крэдыт, мы прыкрыем». Гэта ўжо не бізнес, а прамое саўдзел і заахвочванне агрэсіі. Банк дапамагае вырашаць бытавыя праблемы тым, хто адправіўся здзяйсняць ваенныя злачынствы.

А што ў Беларусі? Пазіцыя і рызыкі для кліентаў Прыёрбанка

Для беларусаў гэтая гісторыя асабліва важная, бо Raiffeisen Bank International з'яўляецца мажарытарным акцыянерам (87,74% акцый) аднаго з найбуйнейшых сістэмных банкаў краіны — ААТ «Прыёрбанк». Многія з нас трымаюць там зарплатныя карты, уклады, бяруць крэдыты. Прыёрбанк заўсёды пазіцыянаваў сябе як банк з еўрапейскімі стандартамі і надзейнасцю.

Аднак гэтая «еўрапейская надзейнасць» цяпер мае таксічны прысмак. З'яўляючыся часткай групы RBI, Прыёрбанк, няхай і праз пасрэднікаў, звязаны з фінансаваннем вайны. Прыбытак, які генеруецца ўсёй групай, уключаючы беларускае падраздзяленне, дазваляе матчынай кампаніі адчуваць сябе ўпэўней і працягваць свой крывавы бізнес у Расіі. Вашы грошы, якія ляжаць на рахунках у Прыёрбанку, працуюць на агульную капіталізацыю групы, якая плаціць сотні мільёнаў еўра ў бюджэт агрэсара.

Акрамя этычнага боку, існуюць і цалкам прагматычныя рызыкі. Raiffeisen Bank знаходзіцца пад пільнай увагай рэгулятараў ЗША і ЕС. Упраўленне па кантролі за замежнымі актывамі (OFAC) Міністэрства фінансаў ЗША ўжо пачало расследаванне дзейнасці банка ў Расіі. У любы момант супраць RBI могуць быць уведзены жорсткія блакіруючыя санкцыі. Калі гэта адбудзецца, яны аўтаматычна закрануць і яго даччыныя структуры, уключаючы Прыёрбанк. Гэта можа прывесці да блакіроўкі валютных пераводаў, праблем з картамі Visa і Mastercard за мяжой і іншых сур'ёзных наступстваў для беларускіх кліентаў.

Як праверыць «этычны стандарт» кампаніі? Ваш спажывецкі гід

Сітуацыя з Raiffeisen — яскравы прыклад таго, што ў сучасным свеце недастаткова правяраць толькі склад прадукту на ўпакоўцы. Важна правяраць і «склад» кампаніі, якой вы давяраеце свае грошы. Што можа зрабіць свядомы спажывец?

• Вывучыце структуру ўласнасці. Даведайцеся, каму належыць кампанія або банк, паслугамі якога вы карыстаецеся. У выпадку з Прыёрбанкам дастаткова зайсці на яго сайт, каб убачыць сувязь з Raiffeisen Bank International.
• Сачыце за навінамі з незалежных крыніц. Чытайце дзелавыя выданні (Reuters, Bloomberg, Financial Times), якія адсочваюць дзейнасць буйных карпарацый. Менавіта яны першымі расказалі пра маштабы працы RBI у Расіі.
• Выкарыстоўвайце прынцып «ГОСТ Інспектара» ў шырокім сэнсе. Наш сэрвіс дапамагае вам прасканаваць штрых-код і даведацца ўсё пра прадукт. Прымяніце гэты ж падыход да паслуг. «Праскануйце» рэпутацыю банка або кампаніі. Задайце сабе пытанні: дзе гэтая кампанія працуе? Якія каштоўнасці яна падтрымлівае сваімі дзеяннямі? Ці не супярэчыць гэта маім уласным прынцыпам?
• Шукайце альтэрнатывы. Беларускі банкаўскі рынак дастаткова канкурэнтны. Існуюць іншыя банкі, як дзяржаўныя, так і прыватныя, не звязаныя з фінансаваннем вайны. Змена банка — гэта клапотна, але гэта рэальны спосаб прагаласаваць рублём за свае каштоўнасці.

Ваш кашалёк — гэта ваш голас

Выбар, вядома, застаецца за кожным. Можна заплюшчыць вочы і працягваць карыстацца зручным сэрвісам, пераконваючы сябе, што гэта «проста бізнес» і «ад мяне нічога не залежыць». А можна ўсвядоміць, што кожная наша транзакцыя, кожны рубель, пакінуты ў той ці іншай кампаніі, — гэта маленькі голас у падтрымку яе палітыкі.

Адмаўляючыся ад паслуг кампаній, якія заплямілі сябе супрацоўніцтвам з агрэсарам, мы не толькі абараняем сябе ад будучых санкцыйных рызык, але і пасылаем выразны сігнал бізнесу: прыбытак, замешаны на крыві, таксічны. І мы, спажыўцы, не хочам мець з гэтым нічога агульнага. Гэтак жа, як мы не хочам бачыць у сваёй талерцы прадукт з небяспечнымі кансервантамі, мы не павінны хацець бачыць у сваім кашальку карту банка, які спансіруе вайну.