Коратка: маркіроўка сокаў і безалкагольных напояў у Беларусі ў 2026 годзе стала практычным пытаннем для пакупнікоў, магазінаў і вытворцаў. З 1 мая 2026 года ключавы арыенцір - пераход на сродкі ідэнтыфікацыі для гэтай катэгорыі тавараў. Для звычайнага пакупніка гэта азначае не новую “ацэнку якасці” напою, а дадатковы лічбавы след упакоўкі: код дапамагае пацвердзіць легальнасць абароту, але не замяняе праверку складу, тэрміну прыдатнасці і ўмоў захоўвання.
Матэрыял падрыхтаваны як спажывецкі гід для чытачоў ДАСТ Інспектара: што шукаць на бутэльцы ці пакеце з сокам, калі адсутнасць кода можа быць тлумачальнай, а калі варта больш уважліва праверыць тавар перад пакупкай.
У артыкуле:
- Галоўныя даты па маркіроўцы напояў
- Што праверыць пакупніку на ўпакоўцы
- Чаму код не роўны гарантыі якасці
- Што змяняецца для кас і магазінаў
- Чэк-ліст перад пакупкай
Маркіроўка сокаў Беларусь 2026: галоўныя даты
Тэма стала актуальнай пасля змены тэрмінаў пераходу. Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь паведамляла, што пастановай Савета Міністраў ад 25 верасня 2025 года № 528 тэрмін увядзення маркіроўкі сродкамі ідэнтыфікацыі для безалкагольных напояў і сокаў быў перанесены з 1 кастрычніка 2025 года на 1 мая 2026 года. На перыяд з 1 кастрычніка 2025 года да 30 красавіка 2026 года захоўвалася маркіроўка ўніфікаванымі кантрольнымі знакамі.
Пазней Міністэрства па падатках і зборах растлумачыла дадатковы пераходны механізм па пастанове Савета Міністраў ад 30 снежня 2025 года № 795. Для безалкагольных напояў аднаўлялася маркіроўка ўніфікаванымі кантрольнымі знакамі да 28 лютага 2026 года. Затым з 1 сакавіка па 30 красавіка 2026 года дзейнічаў двухмесячны пераходны перыяд, калі маркіроўка ўніфікаванымі кантрольнымі знакамі або сродкамі ідэнтыфікацыі для сокаў і безалкагольных напояў не была абавязковай. З 1 мая 2026 года бізнес павінен быў перайсці на маркіроўку сродкамі ідэнтыфікацыі.
Практычны сэнс гэтых дат для пакупніка просты: тавар на паліцы ў першай палове 2026 года мог выглядаць па-рознаму. На адной упакоўцы мог быць звыклы кантрольны знак, на другой - новы код ідэнтыфікацыі, а на частцы рэшткаў у пераходны перыяд код мог адсутнічаць без аўтаматычнай высновы аб парушэнні. Таму правяраць трэба не адну прыкмету, а ўсю ўпакоўку цалкам.
Што менавіта шукаць на ўпакоўцы соку ці напою
Сродак ідэнтыфікацыі звычайна ўспрымаецца пакупніком як невялікі двухмерны код на этыкетцы, вечку, бутэльцы, скрынцы ці іншай частцы спажывецкай упакоўкі. Важна не блытаць яго са звычайным штрыхкодам. Штрыхкод дапамагае касе і магазіну вызначыць таварную пазіцыю, а сродак ідэнтыфікацыі прывязаны да кантролю абароту канкрэтнай маркіруемай прадукцыі.
Перад пакупкай соку, нектару, морсу, халоднай гарбаты, газаванага напою ці іншай безалкагольнай прадукцыі праверце чатыры рэчы. Па-першае, упакоўка павінна быць цэлай: без уздуцця, падцёкаў, парушанага вечка і слядоў паўторнага адкрыцця. Па-другое, маркіровачная інфармацыя павінна чытацца: назва прадукту, вытворца або імпарцёр, аб'ём, склад, харчовая каштоўнасць, дата вырабу, тэрмін прыдатнасці і ўмовы захоўвання. Па-трэцяе, код або кантрольны знак, калі ён ёсць, не павінен быць заклеены, наўмысна пашкоджаны або надрукаваны так, што яго немагчыма счытаць. Па-чацвёртае, інфармацыя ў чэку павінна лагічна адпавядаць набытаму тавару.
Для ДАСТ Інспектара гэта асабліва важная тэма: лічбавы код карысны толькі тады, калі пакупнік спалучае яго з базавай праверкай тавару. Калі на ўпакоўцы ёсць код, але дата прыдатнасці скончылася або напой захоўваўся пад сонцам у гарачай гандлёвай зале, такі тавар усё роўна выклікае пытанні.
Код маркіроўкі не з'яўляецца знакам якасці
Галоўная памылка - лічыць, што наяўнасць кода аўтаматычна азначае добры склад або высокую якасць напою. Маркіроўка сродкамі ідэнтыфікацыі адносіцца да прасочвальнасці і кантролю абароту. Яна дапамагае сістэме бачыць рух тавару ад вытворцы або імпарцёра да продажу, але не замяняе патрабаванні тэхнічных рэгламентаў і не адмяняе адказнасць за бяспеку харчовай прадукцыі.
Для харчовай прадукцыі ў ЕАЭС дзейнічае тэхнічны рэгламент ТР МС 022/2011 “Харчовая прадукцыя ў частцы яе маркіроўкі”. Ён замацоўвае агульны падыход да інфармацыі, якая павінна быць даведзена да спажыўца. Асобна дзейнічае ТР МС 021/2011 “Аб бяспецы харчовай прадукцыі”. Таму ў пакупніка застаюцца дзве паралельныя праверкі: легальнасць абароту па маркіроўцы і спажывецкая прыдатнасць па складзе, тэрміну прыдатнасці, умовах захоўвання і знешнім выглядзе ўпакоўкі.
Прыклад: напой можа быць карэктна прамаркіраваны, але ўтрымліваць шмат цукру, фарбавальнікаў або араматызатараў. Гэта не парушэнне само па сабе, калі склад пазначаны сумленна і прадукт адпавядае патрабаванням, але для пакупніка з дыетычнымі абмежаваннямі такая інфармацыя важнейшая за сам факт наяўнасці кода. І наадварот: адсутнасць новага кода на тавары, які адносіцца да пераходнага перыяду або рэшткаў, не заўсёды азначае падробку.
Што змяняецца для магазінаў і кас
Для гандлю маркіроўка звязана не толькі з упакоўкай, але і з касавай інфраструктурай. Паводле тлумачэнняў МПЗ, пераход на сродкі ідэнтыфікацыі з 1 мая 2026 года звязаны з продажам праз касавае абсталяванне і перадачай даных у сістэму кантролю касавага абсталявання. Пры гэтым для асобных гандлёвых аб'ектаў і катэгорый прадаўцоў прадугледжаны пераходныя асаблівасці.
МАРГ указваў, што да 1 сакавіка 2029 года для тавараў, якія рэалізуюцца на тэрыторыі сельскай мясцовасці і ў гандлёвых аб'ектах з гандлёвай плошчай менш за 200 квадратных метраў, можа дзейнічаць права не забяспечваць асобныя аперацыі: дыферэнцыраваны ўлік, счытванне кодаў маркіроўкі касавым абсталяваннем і перадачу інфармацыі аб рэалізацыі маркіраваных тавараў. Наваполацкі цэнтр прадпрымальніцтва і нерухомасці таксама публікаваў практычнае тлумачэнне: для асобных суб'ектаў з 1 мая 2026 года па 30 красавіка 2027 года па соках і безалкагольных напоях можа не патрабавацца счытванне кодаў маркіроўкі і перадача інфармацыі ў СККА, а для гандлёвых аб'ектаў ад 200 квадратных метраў - счытванне толькі GTIN у пераходнай логіцы.
Для пакупніка гэта азначае адно: калі каса ў невялікім магазіне не “пікнула” асобны код маркіроўкі, гэта яшчэ не доказ парушэння. Але калі ўпакоўка выглядае сумніўна, код пашкоджаны, чэк не выдалі або прадавец адмаўляецца растлумачыць паходжанне тавару, варта выбраць іншы тавар і пры неабходнасці звярнуцца ў кантралюючыя органы.
Чэк-ліст пакупніка перад пакупкай
Выкарыстоўвайце хуткі алгарытм з 7 крокаў:
- Праверце тэрмін прыдатнасці і дату вырабу.
- Ацаніце цэласнасць упакоўкі, вечка, шва і этыкеткі.
- Знайдзіце вытворцу, імпарцёра і краіну паходжання.
- Параўнайце назву тавару на ўпакоўцы і ў касавым чэку.
- Паглядзіце склад: цукар, падсаладжальнікі, фарбавальнікі, араматызатары, сокавая доля.
- Праверце ўмовы захоўвання: астуджэнне, абарона ад сонца, тэмпература.
- Звярніце ўвагу на код маркіроўкі або кантрольны знак, але не рабіце выснову толькі па ім.
Калі вы скануеце тавары праз каталог або правяраеце брэнды, карысна дадаткова звяраць вытворцу і імпарцёраў у каталогу тавараў і глядзець звязаныя матэрыялы ў раздзеле навін і аналітыкі. Гэта дапамагае аддзяляць тэхнічную маркіроўку ад пытанняў паходжання, складу і рэпутацыі брэнда.
Што рабіць, калі код не чытаецца або ўпакоўка выклікае сумненні
Спачатку ацаніце рызыку як пакупнік. Калі тавар дарагі, дзіцячы, дыетычны або купляецца для чалавека з алергіяй, лепш не браць упакоўку з пашкоджанай маркіроўкай або незразумелай інфармацыяй. Папрасіце прадаўца замяніць тавар або паказаць аналагічную ўпакоўку з іншай партыі. Захавайце чэк, калі пакупка ўжо зроблена.
Калі праблема паўтараецца ў магазіне сістэмна - напрыклад, на паліцы шмат напояў са сапсаванымі кодамі, сцёртымі датамі або падазронымі этыкеткамі - зафіксуйце назву тавару, адрас гандлёвага аб'екта, дату і фота ўпакоўкі. Такую інфармацыю прасцей перадаць у зварот, чым агульную скаргу без дэталяў.
FAQ: частыя пытанні па маркіроўцы напояў
З 1 мая 2026 года ўсе сокі без кода незаконныя?
Не заўсёды. Для пераходнага перыяду і рэшткаў дзейнічаюць спецыяльныя правілы, а практычныя тлумачэнні ўказваюць на выключэнні і часовыя паслабленні. Пакупніку лепш глядзець на дату, тып тавару, цэласнасць упакоўкі, чэк і агульную празрыстасць інфармацыі, а не толькі на наяўнасць кода.
Маркіроўка гарантуе, што напой якасны?
Не. Код дапамагае прасочваць тавар у абароце, але не замяняе праверку тэрміну прыдатнасці, складу, умоў захоўвання і патрабаванняў харчовай бяспекі. Якасная пакупка - гэта спалучэнне карэктнай маркіроўкі, зразумелай этыкеткі і нармальнага стану ўпакоўкі.
Чаму на падобных бутэльках могуць быць розныя знакі?
У 2025-2026 гадах мяняліся тэрміны і фарматы маркіроўкі. На рэштках і партыях пераходнага перыяду маглі сустракацца ўніфікаваныя кантрольныя знакі, новыя сродкі ідэнтыфікацыі або часовая адсутнасць абавязковай маркіроўкі. Таму важна ўлічваць дату абароту і афіцыйныя пераходныя правілы.
Выснова
Маркіроўка сокаў Беларусь 2026 - гэта не дэкаратыўны код на ўпакоўцы, а частка сістэмы прасочвальнасці. З 1 мая 2026 года пакупнікам варта прывыкаць да новых сродкаў ідэнтыфікацыі на соках і безалкагольных напоях, але не ператвараць код у адзіны крытэрый выбару. Правярайце ўпакоўку, склад, тэрміны, умовы захоўвання і чэк. Калі штосьці выглядае сумніўна, выбірайце іншы тавар і захоўвайце доказы для звароту.
Крыніцы: МАРГ Рэспублікі Беларусь; Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь; Наваполацкі цэнтр прадпрымальніцтва і нерухомасці; ЕЭК, ТР МС 022/2011; ЕЭК, ТР МС 021/2011.
💬 Каментарыі (0)
Увайдзіце каб пакінуць каментар
Пакуль няма каментарыяў. Будзьце першым!