ГМА-соя з РФ у каўбасе: што хавае склад мясных прадуктаў?

Сасіска з «сюрпрызам»: чаму варта прыгледзецца да складу

Уявіце: вы ў краме, выбіраеце вараную каўбасу ці сасіскі да вячэры. Прыгожая ўпакоўка, знаёмая назва, апетытны выгляд. Вы кідаеце тавар у кошык, не асабліва ўчытваючыся ў дробны шрыфт складу. А дарма. Вялікая верагоднасць, што разам з мясам вы купляеце порцыю расліннага бялку, а менавіта — соевага ізаляту. Сам па сабе ён не страшны, але ёсць нюанс, пра які вытворцы аддаюць перавагу маўчаць: яго паходжанне.

Сёння значная частка соі, якая выкарыстоўваецца ў харчовай прамысловасці Беларусі, паступае з Расіі. А там, нягледзячы на фармальныя забароны, сітуацыя з генна-мадыфікаванымі культурамі далёкая ад празрыстай. Танная расійская ГМА-соя становіцца «траянскім канём» у нашых мясных прадуктах. Яна зніжае кошт вытворчасці для нядобрасумленных кампаній, але перакладае рызыкі на здароўе спажыўца. Давайце разбярэмся, як гэтая схаваная пагроза трапляе на наш стол і як яе пазбегнуць.

Што такое соевы бялок і навошта яго кладуць у каўбасу?

Соевы бялок (ізалят, канцэнтрат, тэкстурат) — гэта прадукт перапрацоўкі соевых бабоў, ачышчаны ад тлушчаў і вугляводаў. Для мясаперапрацоўчай прамысловасці гэта сапраўдная знаходка. Па-першае, ён у разы таннейшы за мяса. Даданне 5-10% соі ў фарш дазваляе зэканоміць тоны дарагой сыравіны. Па-другое, соя выдатна ўбірае ваду, павялічваючы вагу і сакавітасць канчатковага прадукту. Каўбаса становіцца больш далікатнай, а вытворца атрымлівае больш прыбытку.

Многія беларускія і расійскія ДАСТы і ТУ (тэхнічныя ўмовы) цалкам легальна дазваляюць выкарыстанне раслінных бялкоў. Напрыклад, у каўбасах вараных другога гатунку або ў некаторых паўфабрыкатах яго ўтрыманне можа быць вельмі значным. Праблема не ў самой соі, а ў яе якасці і паходжанні. Калі для вытворчасці выкарыстоўваецца сыравіна з генетычна мадыфікаваных ліній, якія не прайшлі належных даследаванняў бяспекі, спажывец становіцца ўдзельнікам рызыкоўнага эксперыменту.

Чаму расійская соя — гэта «чырвоны сцяг»?

Афіцыйна ў Расіі з 2016 года забаронена вырошчваць ГМА-культуры для камерцыйных мэтаў. Гучыць абнадзейваюча, але рэальнасць складанейшая. Расія — вялізная краіна з працяглай мяжой, у тым ліку з Кітаем, сусветным лідарам па спажыванні і перапрацоўцы ГМА-соі. Эксперты і галіновыя выданні неаднаразова паведамлялі пра выпадкі «забруджвання» пасеваў і выяўлення нелегальных ГМА-палёў, асабліва ў рэгіёнах Далёкага Усходу.

Сістэма кантролю за абаротам сыравіны ў РФ непразрыстая. Танная ГМА-соя змешваецца з легальнай, трапляе на перапрацоўчыя заводы, а адтуль — у выглядзе бялковых дабавак — на беларускія прадпрыемствы. Лагістычныя ланцужкі заблытаныя, а імпарцёр у Беларусі часта не мае магчымасці (ці жадання) праверыць кожную партыю сыравіны на наяўнасць ГМ-кампанентаў. У выніку на этыкетцы беларускай каўбасы можа стаяць знак «Без ГМА», але гарантаваць гэта пры выкарыстанні расійскай сыравіны практычна немагчыма.

Маркіроўка, якая ўводзіць у зман

Заканадаўства Еўразійскага эканамічнага саюза (ЕАЭС) патрабуе абавязковай маркіроўкі прадукцыі, якая змяшчае больш за 0,9% ГМА. Але як гэта працуе на практыцы? Вытворца, які выкарыстоўвае расійскі соевы ізалят, спадзяецца на дакументы пастаўшчыка. Калі ў іх пазначана «не змяшчае ГМА», ён мае фармальнае права не выносіць папярэджанне на этыкетку.

• «Раслінны бялок», «бялковы стабілізатар». Вытворцы часта выкарыстоўваюць гэтыя абцякальныя фармулёўкі замест прамога ўказання «соевы бялок», каб не выклікаць у пакупніка лішніх пытанняў.
• Адсутнасць знака «Без ГМА». Калі ў складзе ёсць любы від соі або расліннага бялку, а знака добраахвотнай сертыфікацыі «Без ГМА» няма — гэта нагода насцярожыцца.
• Нізкая цана. Якасная каўбаса са 100% мяса не можа каштаваць танна. Падазрона нізкая цана на мясны прадукт — верная прыкмета эканоміі на сыравіне, і соя тут — першы кандыдат.

Як праверыць расійскі след і абараніць сябе

Купля мясных прадуктаў сёння патрабуе ўсвядомленасці. Недастаткова проста давяраць брэнду, асабліва калі яго вытворчыя сувязі вядуць у Расію. Ваша галоўная задача — мінімізаваць рызыкі, звязаныя з непразрыстым паходжаннем інгрэдыентаў.

Інструкцыя для пакупніка:

1. Сканіруйце штрых-код у дадатку «ДАСТ Інспектар». Гэта першы і самы важны крок. Дадатак імгненна пакажа вам краіну-вытворцу тавару. Калі штрых-код пачынаецца з лічбаў 460-469 — гэта тавар з Расійскай Федэрацыі. Нават калі брэнд маскіруецца пад беларускі, штрых-код не падмане.
2. Вывучыце інфармацыю пра імпарцёра. Для расійскіх тавараў «ДАСТ Інспектар» пакажа, хто з'яўляецца імпарцёрам у Беларусь. Гэта дае разуменне аб маштабах паставак і сувязях на рынку.
3. Уважліва чытайце склад. Шукайце словы: «соя», «соевы бялок», «раслінны бялок», «гідралізат расліннага бялку». Калі знайшлі іх у прадукце расійскай вытворчасці — рызыка прысутнасці ГМА максімальная.
4. Аналізуйце вытворцу, нават беларускага. Некаторыя беларускія заводы ў пагоні за нізкім сабекоштам актыўна закупляюць танныя расійскія кампаненты, уключаючы соевыя дабаўкі. Выбірайце тых, хто адкрыта заяўляе пра працу з мясцовай сыравінай.

Беларускія і нерасійскія альтэрнатывы: ці ёсць выбар?

На шчасце, выбар ёсць. На беларускім рынку дастаткова вытворцаў, якія будуюць сваю рэпутацыю на якасці і празрыстасці. Аддавайце перавагу буйным беларускім мясакамбінатам з уласнай сыравіннай базай. Яны кантралююць увесь ланцужок ад поля да прылаўка і радзей звяртаюцца да выкарыстання сумнеўных імпартных дабавак.

Шукайце прадукцыю з маркіроўкай «Прадукт года» або іншымі знакамі якасці, якія прадугледжваюць больш строгі кантроль. Таксама звяртайце ўвагу на мясныя вырабы з краін ЕС (напрыклад, Польшчы ці Літвы), дзе заканадаўства і кантроль у галіне ГМА гістарычна з'яўляюцца аднымі з самых жорсткіх у свеце. Так, такія прадукты могуць быць даражэйшымі, але гэтая розніца ў цане — плата за бяспеку і ўпэўненасць у тым, што вы ясце.

Не варта слепа давяраць маркетынгавым хітрасцям і нізкай цане, асабліва калі гаворка ідзе пра прадукты з Расіі. Занадта высокія рызыкі, звязаныя з лагістычнымі збоямі, санкцыйнымі абмежаваннямі і, як у выпадку з сояй, — з поўнай адсутнасцю кантролю якасці сыравіны. Выбіраючы беларускую або еўрапейскую альтэрнатыву, вы галасуеце за празрыстасць, бяспеку і ўласнае здароўе.

Сучасны рынак поўны схаваных пагроз, і ГМА-соя ў мясных прадуктах — толькі адна з іх. Адзіны спосаб абараніць сябе — быць інфармаваным і ўважлівым спажыўцом. Не лянуйцеся выдаткаваць хвіліну на праверку тавару перад купляй.

Спампуйце «ДАСТ Інспектар», сканіруйце штрых-коды, чытайце склад і рабіце ўсвядомлены выбар. Веды — ваш галоўны інструмент у барацьбе за якасную і бяспечную ежу. Ваша здароўе — у вашых руках, а не ў руках маркетолагаў і тэхнолагаў, якія эканомяць на сыравіне.